Τι προβλέπουν τα τρία πιθανότερα σενάρια για τη χρηματοδότηση
Η σύνοδος του NATO στην Άγκυρα κατέληξε στη μεγαλύτερη χρηματοδοτική δέσμευση προς την Ουκρανία από την έναρξη του πολέμου: οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς υποσχέθηκαν τουλάχιστον 70 δισ. ευρώ στρατιωτικής βοήθειας για το 2026, ενώ αντίστοιχο ποσό δεσμεύθηκαν να διαθέσουν και για το 2027, ανεβάζοντας τον στόχο της διετίας στα περίπου 140 δισ. ευρώ.
Οι ηγέτες της Συμμαχίας παρουσίασαν τη συμφωνία ως απόδειξη ότι η Ευρώπη αναλαμβάνει πλέον το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης προς το Κίεβο, μεταφέροντας το βάρος από την Ουάσιγκτον. Ωστόσο, οι ίδιες δύο ημέρες στην Άγκυρα, συνοδεύτηκαν από απειλές εμπορικού αποκλεισμού κατά ιδρυτικού μέλους του NATO, από νέα αμερικανική διεκδίκηση δανικού εδάφους και από δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ ότι η εκεχειρία με το Ιράν έχει ουσιαστικά τερματιστεί.
Η δέσμευση υπήρξε πραγματική. Πραγματική ήταν και η αναταραχή που τη συνόδευσε. Το ερώτημα για όσους αποτιμούν τον ευρωπαϊκό κίνδυνο ασφαλείας είναι ποιο από τα δύο θα καθορίσει τη Συμμαχία σε έναν χρόνο από σήμερα, σημειώνει σε ανάλυσή του το Modern Diplomacy.
Από τον λογαριασμό της Ουάσιγκτον στον λογαριασμό της Ευρώπης
Η σύνοδος της Άγκυρας επρόκειτο να κριθεί με βάση ένα μόνο κριτήριο: αν η Ευρώπη μπορεί πράγματι να αντικαταστήσει τη χρηματοδότηση που απέσυραν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Μετά την επιστροφή του Donald Trump στον Λευκό Οίκο το 2025, η αμερικανική κυβέρνηση περιόρισε τις άμεσες στρατιωτικές αποστολές προς την Ουκρανία και τις αντικατέστησε με τον μηχανισμό PURL (Prioritized Ukraine Requirements List). Μέσω αυτού, τα ευρωπαϊκά κράτη και ο Καναδάς χρηματοδοτούν αγορές αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού για λογαριασμό της Ουκρανίας, αντί να πληρώνει απευθείας η Ουάσιγκτον.
Μέχρι τον Μάρτιο του 2026 οι σύμμαχοι του NATO και οι εταίροι του είχαν δεσμεύσει πάνω από 4,8 δισ. δολάρια μέσω του PURL, με το μεγαλύτερο μέρος να έχει ήδη μεταφερθεί.
Όταν οι ηγέτες συγκεντρώθηκαν στην Άγκυρα τον Ιούλιο, το ποσό είχε ξεπεράσει τα 5,5 δισ. δολάρια από 26 χώρες.
Ο καγκελάριος της Γερμανίας Friedrich Merz φέρεται να πίεσε έντονα για έναν συγκεκριμένο, εντυπωσιακό αριθμό χρηματοδότησης, αφού προηγούμενη πρόταση για βοήθεια ίση με το 0,25% του ΑΕΠ δεν συγκέντρωσε επαρκή στήριξη. Το αποτέλεσμα ήταν η ετήσια δέσμευση των 70 δισ. ευρώ, την οποία το NATO παρουσίασε ως απόδειξη ότι η πολυπόθητη ευρωπαϊκή «κατανομή βαρών» επιτέλους υλοποιείται.
Η αριθμητική δεν βγαίνει
Το πρόβλημα είναι ότι τόσο ο αριθμός όσο και η εικόνα ενότητας που δημιουργεί δεν αντέχουν πλήρως σε προσεκτικό έλεγχο.
Ο στόχος των 140 δισ. ευρώ περιλαμβάνει ήδη υφιστάμενα διμερή προγράμματα βοήθειας καθώς και χρηματοδότηση που συνδέεται με το δανειακό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύψους 90 δισ. ευρώ για τα έτη 2026–2027.
Ακόμη και αν προστεθούν όλα αυτά τα ποσά, αξιωματούχοι που γνωρίζουν τους υπολογισμούς παραδέχονται ότι οι σημερινές ευρωπαϊκές και διμερείς δεσμεύσεις δεν καλύπτουν πλήρως τον στόχο της διετίας.
Συνεπώς θα απαιτηθεί επιπλέον χρηματοδότηση, χωρίς η διακήρυξη της συνόδου να εξηγεί από πού θα προέλθει.
Εξίσου ασαφές παραμένει το πώς θα κατανεμηθεί το κενό μεταξύ των κρατών-μελών. Η απάντηση μετατέθηκε ουσιαστικά στα συντονιστικά όργανα του NATO.
Μια δέσμευση που προϋποθέτει μελλοντική, μη κατανεμημένη χρηματοδότηση δεν ισοδυναμεί με πλήρως χρηματοδοτημένη υποχρέωση. Οι επενδυτές που παρακολουθούν κρατικές και πολυμερείς ροές κεφαλαίων γνωρίζουν πολύ καλά αυτή τη διαφορά.
Η πολιτική συνοχή δοκιμάζεται
Το δεύτερο πρόβλημα είναι η συνοχή της Συμμαχίας.
Ο Donald Trump χρησιμοποίησε τη σύνοδο για να επιτεθεί δημόσια στην Ισπανία, χαρακτηρίζοντάς την «κακό εταίρο» και «χαμένη υπόθεση».
Ζήτησε μάλιστα από τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ να διακόψει κάθε εμπορική συνεργασία με τη Μαδρίτη εξαιτίας των αμυντικών δαπανών της και της, κατά την άποψή του, απροθυμίας της να στηρίξει την αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία κατά του Ιράν.
Ταυτόχρονα επανέφερε την αξίωσή του για έλεγχο της Γροιλανδίας, προκαλώντας δημόσια απάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι το μέλλον της Greenland αφορά αποκλειστικά τους κατοίκους της και τη Δανία.
Ο γενικός γραμματέας του NATO Mark Rutte, προσπαθώντας να διατηρήσει την ενότητα, αναγνώρισε ότι ο Donald Trump έχει δίκιο ως προς το ενδιαφέρον Ρωσίας και Κίνας για την Αρκτική, αλλά επιχείρησε να αποσυνδέσει αυτό το ζήτημα από τη διαμάχη για τη Greenland.
Σαν να μην έφθανε αυτό, ο Donald Trump δήλωσε ότι η εύθραυστη εκεχειρία με το Ιράν έχει ουσιαστικά λήξει, θέση ιδιαίτερα αντιδημοφιλή σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Υπάρχουν και πραγματικές επιτυχίες
Παρά τη θορυβώδη εικόνα, η σύνοδος είχε και ουσιαστικά αποτελέσματα.
Η πρόταση του Donald Trump να αδειοδοτηθεί η Ουκρανία για εγχώρια παραγωγή πυραύλων Patriot, εφόσον υλοποιηθεί, θα αποτελέσει διαρκή αναβάθμιση της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας και όχι απλή εφάπαξ μεταφορά οπλικών συστημάτων.
Επιπλέον, η αμερικανική απόφαση για χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Τουρκίας και επανεκκίνηση της διαδικασίας πώλησης μαχητικών F-35 σηματοδοτεί ουσιαστική αποκατάσταση μιας από τις πιο τραυματισμένες διμερείς σχέσεις στο NATO μετά την αγορά των ρωσικών S-400 το 2019.
Ακόμη και ο ίδιος ο μηχανισμός PURL, παρά τα χρηματοδοτικά κενά του, έχει κρατήσει τη ροή όπλων προς την Ουκρανία για έναν ολόκληρο χρόνο χωρίς τις πολιτικές συγκρούσεις που χαρακτήριζαν παλαιότερες συζητήσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο.
Τι αποκαλύπτει πραγματικά η Άγκυρα
Η σύνοδος δεν αποδεικνύει ούτε πλήρη ενότητα ούτε πλήρη διάλυση του NATO.
Αποκαλύπτει ότι η Συμμαχία έχει εξελιχθεί σε μια πιο συναλλακτική συμμαχία, ικανή να συγκεντρώνει μεγάλα χρηματοδοτικά πακέτα ενώ ταυτόχρονα απορροφά ανοιχτές συγκρούσεις μεταξύ των ισχυρότερων μελών της.
Η βιωσιμότητα αυτού του μοντέλου θα εξαρτηθεί λιγότερο από το ανακοινωθέν και περισσότερο από το αν Μαδρίτη, Κοπεγχάγη και Ουάσινγκτον καταφέρουν να διαχειριστούν τις διαφορές τους χωρίς να τιναχθεί στον αέρα η αρχιτεκτονική χρηματοδότησης.
Τρία πιθανά σενάρια
Το πιθανότερο βραχυπρόθεσμο σενάριο είναι η συνέχιση της σημερινής κατάστασης: οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν να χρηματοδοτούν το PURL και το δανειακό εργαλείο της ΕΕ, το κενό καλύπτεται σταδιακά με νέες διμερείς δεσμεύσεις και οι διαμάχες για την Ισπανία και τη Γροιλανδία παραμένουν θορυβώδεις αλλά ελεγχόμενες.
Ένα πιο αισιόδοξο σενάριο προβλέπει ότι η συμφωνία για τους Patriot και η επαναπροσέγγιση με την Τουρκία θα ανοίξουν τον δρόμο για βαθύτερη βιομηχανική συνεργασία Ευρώπης–ΗΠΑ, επιτρέποντας στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος του βάρους.
Το δυσμενέστερο σενάριο είναι η σκλήρυνση της σύγκρουσης με τη Μαδρίτη και η παράλληλη επιδείνωση των σχέσεων με τη Δανία λόγω της Γροιλανδίας.
Σε αυτή την περίπτωση, το μη χρηματοδοτημένο τμήμα των 140 δισ. ευρώ θα μπορούσε να μετατραπεί από τεχνικό λογιστικό πρόβλημα σε πραγματική μείωση της βοήθειας που θα φθάσει στο Κίεβο το 2027.
Τι πρέπει να παρακολουθούν οι αγορές
Ο εντυπωσιακός αριθμός των 140 δισ. ευρώ θα κυριαρχήσει στα πρωτοσέλιδα, αλλά πιθανότατα είναι ο λάθος δείκτης.
Οι ουσιαστικότερες ενδείξεις θα είναι πολύ πιο σιωπηλές: αν οι εισφορές των επιμέρους χωρών στο PURL συνεχιστούν μετά τον θόρυβο της συνόδου, αν η αντιπαράθεση με την Ισπανία μετατραπεί σε πραγματική πολιτική πράξη και αν το δανειακό εργαλείο των 90 δισ. ευρώ της ΕΕ εκταμιευθεί εγκαίρως.
Το NATO απέδειξε ότι μπορεί να ανακοινώνει τεράστιες δεσμεύσεις υπό πίεση. Η πραγματική δοκιμασία της Ankara είναι αν μπορεί να μετατρέψει μια υπόσχεση που γεννήθηκε μέσα σε ανοιχτή διχόνοια σε χρήματα και όπλα που θα φτάσουν πράγματι στο Κίεβο στον χρόνο που υποσχέθηκε.
www.bankingnews.gr
Οι ηγέτες της Συμμαχίας παρουσίασαν τη συμφωνία ως απόδειξη ότι η Ευρώπη αναλαμβάνει πλέον το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης προς το Κίεβο, μεταφέροντας το βάρος από την Ουάσιγκτον. Ωστόσο, οι ίδιες δύο ημέρες στην Άγκυρα, συνοδεύτηκαν από απειλές εμπορικού αποκλεισμού κατά ιδρυτικού μέλους του NATO, από νέα αμερικανική διεκδίκηση δανικού εδάφους και από δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ ότι η εκεχειρία με το Ιράν έχει ουσιαστικά τερματιστεί.
Η δέσμευση υπήρξε πραγματική. Πραγματική ήταν και η αναταραχή που τη συνόδευσε. Το ερώτημα για όσους αποτιμούν τον ευρωπαϊκό κίνδυνο ασφαλείας είναι ποιο από τα δύο θα καθορίσει τη Συμμαχία σε έναν χρόνο από σήμερα, σημειώνει σε ανάλυσή του το Modern Diplomacy.
Από τον λογαριασμό της Ουάσιγκτον στον λογαριασμό της Ευρώπης
Η σύνοδος της Άγκυρας επρόκειτο να κριθεί με βάση ένα μόνο κριτήριο: αν η Ευρώπη μπορεί πράγματι να αντικαταστήσει τη χρηματοδότηση που απέσυραν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Μετά την επιστροφή του Donald Trump στον Λευκό Οίκο το 2025, η αμερικανική κυβέρνηση περιόρισε τις άμεσες στρατιωτικές αποστολές προς την Ουκρανία και τις αντικατέστησε με τον μηχανισμό PURL (Prioritized Ukraine Requirements List). Μέσω αυτού, τα ευρωπαϊκά κράτη και ο Καναδάς χρηματοδοτούν αγορές αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού για λογαριασμό της Ουκρανίας, αντί να πληρώνει απευθείας η Ουάσιγκτον.
Μέχρι τον Μάρτιο του 2026 οι σύμμαχοι του NATO και οι εταίροι του είχαν δεσμεύσει πάνω από 4,8 δισ. δολάρια μέσω του PURL, με το μεγαλύτερο μέρος να έχει ήδη μεταφερθεί.
Όταν οι ηγέτες συγκεντρώθηκαν στην Άγκυρα τον Ιούλιο, το ποσό είχε ξεπεράσει τα 5,5 δισ. δολάρια από 26 χώρες.
Ο καγκελάριος της Γερμανίας Friedrich Merz φέρεται να πίεσε έντονα για έναν συγκεκριμένο, εντυπωσιακό αριθμό χρηματοδότησης, αφού προηγούμενη πρόταση για βοήθεια ίση με το 0,25% του ΑΕΠ δεν συγκέντρωσε επαρκή στήριξη. Το αποτέλεσμα ήταν η ετήσια δέσμευση των 70 δισ. ευρώ, την οποία το NATO παρουσίασε ως απόδειξη ότι η πολυπόθητη ευρωπαϊκή «κατανομή βαρών» επιτέλους υλοποιείται.
Η αριθμητική δεν βγαίνει
Το πρόβλημα είναι ότι τόσο ο αριθμός όσο και η εικόνα ενότητας που δημιουργεί δεν αντέχουν πλήρως σε προσεκτικό έλεγχο.
Ο στόχος των 140 δισ. ευρώ περιλαμβάνει ήδη υφιστάμενα διμερή προγράμματα βοήθειας καθώς και χρηματοδότηση που συνδέεται με το δανειακό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύψους 90 δισ. ευρώ για τα έτη 2026–2027.
Ακόμη και αν προστεθούν όλα αυτά τα ποσά, αξιωματούχοι που γνωρίζουν τους υπολογισμούς παραδέχονται ότι οι σημερινές ευρωπαϊκές και διμερείς δεσμεύσεις δεν καλύπτουν πλήρως τον στόχο της διετίας.
Συνεπώς θα απαιτηθεί επιπλέον χρηματοδότηση, χωρίς η διακήρυξη της συνόδου να εξηγεί από πού θα προέλθει.
Εξίσου ασαφές παραμένει το πώς θα κατανεμηθεί το κενό μεταξύ των κρατών-μελών. Η απάντηση μετατέθηκε ουσιαστικά στα συντονιστικά όργανα του NATO.
Μια δέσμευση που προϋποθέτει μελλοντική, μη κατανεμημένη χρηματοδότηση δεν ισοδυναμεί με πλήρως χρηματοδοτημένη υποχρέωση. Οι επενδυτές που παρακολουθούν κρατικές και πολυμερείς ροές κεφαλαίων γνωρίζουν πολύ καλά αυτή τη διαφορά.
Η πολιτική συνοχή δοκιμάζεται
Το δεύτερο πρόβλημα είναι η συνοχή της Συμμαχίας.
Ο Donald Trump χρησιμοποίησε τη σύνοδο για να επιτεθεί δημόσια στην Ισπανία, χαρακτηρίζοντάς την «κακό εταίρο» και «χαμένη υπόθεση».
Ζήτησε μάλιστα από τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ να διακόψει κάθε εμπορική συνεργασία με τη Μαδρίτη εξαιτίας των αμυντικών δαπανών της και της, κατά την άποψή του, απροθυμίας της να στηρίξει την αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία κατά του Ιράν.
Ταυτόχρονα επανέφερε την αξίωσή του για έλεγχο της Γροιλανδίας, προκαλώντας δημόσια απάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι το μέλλον της Greenland αφορά αποκλειστικά τους κατοίκους της και τη Δανία.
Ο γενικός γραμματέας του NATO Mark Rutte, προσπαθώντας να διατηρήσει την ενότητα, αναγνώρισε ότι ο Donald Trump έχει δίκιο ως προς το ενδιαφέρον Ρωσίας και Κίνας για την Αρκτική, αλλά επιχείρησε να αποσυνδέσει αυτό το ζήτημα από τη διαμάχη για τη Greenland.
Σαν να μην έφθανε αυτό, ο Donald Trump δήλωσε ότι η εύθραυστη εκεχειρία με το Ιράν έχει ουσιαστικά λήξει, θέση ιδιαίτερα αντιδημοφιλή σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Υπάρχουν και πραγματικές επιτυχίες
Παρά τη θορυβώδη εικόνα, η σύνοδος είχε και ουσιαστικά αποτελέσματα.
Η πρόταση του Donald Trump να αδειοδοτηθεί η Ουκρανία για εγχώρια παραγωγή πυραύλων Patriot, εφόσον υλοποιηθεί, θα αποτελέσει διαρκή αναβάθμιση της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας και όχι απλή εφάπαξ μεταφορά οπλικών συστημάτων.
Επιπλέον, η αμερικανική απόφαση για χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Τουρκίας και επανεκκίνηση της διαδικασίας πώλησης μαχητικών F-35 σηματοδοτεί ουσιαστική αποκατάσταση μιας από τις πιο τραυματισμένες διμερείς σχέσεις στο NATO μετά την αγορά των ρωσικών S-400 το 2019.
Ακόμη και ο ίδιος ο μηχανισμός PURL, παρά τα χρηματοδοτικά κενά του, έχει κρατήσει τη ροή όπλων προς την Ουκρανία για έναν ολόκληρο χρόνο χωρίς τις πολιτικές συγκρούσεις που χαρακτήριζαν παλαιότερες συζητήσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο.
Τι αποκαλύπτει πραγματικά η Άγκυρα
Η σύνοδος δεν αποδεικνύει ούτε πλήρη ενότητα ούτε πλήρη διάλυση του NATO.
Αποκαλύπτει ότι η Συμμαχία έχει εξελιχθεί σε μια πιο συναλλακτική συμμαχία, ικανή να συγκεντρώνει μεγάλα χρηματοδοτικά πακέτα ενώ ταυτόχρονα απορροφά ανοιχτές συγκρούσεις μεταξύ των ισχυρότερων μελών της.
Η βιωσιμότητα αυτού του μοντέλου θα εξαρτηθεί λιγότερο από το ανακοινωθέν και περισσότερο από το αν Μαδρίτη, Κοπεγχάγη και Ουάσινγκτον καταφέρουν να διαχειριστούν τις διαφορές τους χωρίς να τιναχθεί στον αέρα η αρχιτεκτονική χρηματοδότησης.
Τρία πιθανά σενάρια
Το πιθανότερο βραχυπρόθεσμο σενάριο είναι η συνέχιση της σημερινής κατάστασης: οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν να χρηματοδοτούν το PURL και το δανειακό εργαλείο της ΕΕ, το κενό καλύπτεται σταδιακά με νέες διμερείς δεσμεύσεις και οι διαμάχες για την Ισπανία και τη Γροιλανδία παραμένουν θορυβώδεις αλλά ελεγχόμενες.
Ένα πιο αισιόδοξο σενάριο προβλέπει ότι η συμφωνία για τους Patriot και η επαναπροσέγγιση με την Τουρκία θα ανοίξουν τον δρόμο για βαθύτερη βιομηχανική συνεργασία Ευρώπης–ΗΠΑ, επιτρέποντας στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος του βάρους.
Το δυσμενέστερο σενάριο είναι η σκλήρυνση της σύγκρουσης με τη Μαδρίτη και η παράλληλη επιδείνωση των σχέσεων με τη Δανία λόγω της Γροιλανδίας.
Σε αυτή την περίπτωση, το μη χρηματοδοτημένο τμήμα των 140 δισ. ευρώ θα μπορούσε να μετατραπεί από τεχνικό λογιστικό πρόβλημα σε πραγματική μείωση της βοήθειας που θα φθάσει στο Κίεβο το 2027.
Τι πρέπει να παρακολουθούν οι αγορές
Ο εντυπωσιακός αριθμός των 140 δισ. ευρώ θα κυριαρχήσει στα πρωτοσέλιδα, αλλά πιθανότατα είναι ο λάθος δείκτης.
Οι ουσιαστικότερες ενδείξεις θα είναι πολύ πιο σιωπηλές: αν οι εισφορές των επιμέρους χωρών στο PURL συνεχιστούν μετά τον θόρυβο της συνόδου, αν η αντιπαράθεση με την Ισπανία μετατραπεί σε πραγματική πολιτική πράξη και αν το δανειακό εργαλείο των 90 δισ. ευρώ της ΕΕ εκταμιευθεί εγκαίρως.
Το NATO απέδειξε ότι μπορεί να ανακοινώνει τεράστιες δεσμεύσεις υπό πίεση. Η πραγματική δοκιμασία της Ankara είναι αν μπορεί να μετατρέψει μια υπόσχεση που γεννήθηκε μέσα σε ανοιχτή διχόνοια σε χρήματα και όπλα που θα φτάσουν πράγματι στο Κίεβο στον χρόνο που υποσχέθηκε.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών